کاسنی Cichorium intybus L

نامهای گیاه :

لاتین :

Cichorium intybus L ، C. Byzantinum clementi

فارسی : کاسنی، کاسنی تلخ، کاسنی وحشی، هند با، کاسنی صحرائی

عربی :شکوریه، سرس

انگلیسی :

Wild chicory, Succory

آلمانی :

Wegwarte, Zichorie

فرانسه :

Chicoree, Chicoree amere,Chicaree saurage

مشخصات گیاهی :

گیاهی علفی و پایا که ارتفاع آن به 5/1 متر می‌رسد. با ریشه نسبتاً ضخیم و عمودی، ساقه راست ، باریک و بدون

کرک یا موهای تقریباً زبر و منشعب ، برگهای پائینی بریده، بالائی‌ها ساده و گلهایی مجتمع به شکل گل آذین کاپیتول

مرکب از گلهای زبانه ای و به ‌رنگ آبی روشن و ندرتاً صورتی یا سفید می‌باشند .

اندام دارویی :

شامل گلها ، ریشه و برگ

دامنه انتشار :

این گیاه در سرتاسر قاره اروپا بعنوان گیاه زینتی و داروئی کشت می‌شود. در ایران در نواحی کوهستانی، خراسان،

گیلان و مازندران، راه قزوین به رشت، آذربایجان، زنجان، تهران، کرج، سنندج، همدان، اصفهان، فارس، چهار محال و

بختیاری، بلوچستان و بسیاری مناطق دیگر می‌روید

مواد متشکله :

گل کاسنی حاوی فلاونوئید و یک گلوکوزید کومارینی ویژه‌ای به نام سیکوریئین می‌باشد. گلیکوزید مزبور با اسکولین که

به مقدار فراوانتری در طبیعت یافت می‌شود ایزومر می‌باشد. مقدار سیکوریئین در 100 گرم گل خشک در حدود 200

میلی‌گرم می‌باشد . گل کاسنی همچنین حاوی "گم" به میزان 3/2 درصد و موسیلاژ همچنین به میزان 3/3درصد حضور

عناصر فسفر، آهن، پتاسیم و کلسیم نیز در آن به اثبات رسیده است.

ریشه کاسنی حاوی مقادیر زیادی اینولین ، مواد تلخی به نامهای لاکتوسین و لاکتوکوپیکرین ، سیکوریئین ، آلفا-

لاکتوسرول ، تانن ، قندهای فروکتوز و مانوز و ... ، پکتین ، روغنهای ثابت ، کولین و غیره می باشد. ریشه کاسنی

همچنین حاوی "گم" به میزان 56/0 درصد و موسیلاژ به میزان 43/0 درصد می باشد.

خواص درمانی :

گل کاسنی به عنوان ملین و افزاینده صفرا مورد استفاده قرار می‌گیرد. اشتهاآور، تسهیل کننده هضم، ملین ضعیف،

تقویت کنندۀ کبد و دستگاه گوارش، شستشو دهندۀ مجاری ادراری و مدر است و برای درمان نقرس و روماتیسم به کار

می‌رود . ریشۀ کاسنی اثرات قاطع در رفع ورم التهابی لثه دندان و حتی در مواردی که با خونریزی همراه باشد، اگر عصاره

آبی یا الکلی گیاه بر روی لثه مالیده شود یا ماساژ داده شود در رفع التهابهای همراه با خونریزی معده مؤثر است. بعلاوه

اگر در خمیردندان‌ها وارد شود اثر ضد میکروبی خوبی ظاهر می‌کند. در استعمال خارجی، قرار دادن برگهای تازه و له شده

کاسنی بر روی پوست بدن، برای آرام کردن ناراحتیهای جلدی ناشی از التهاب و تحریکات سطحی بکار می‌رود. همچنین

در نواحی شمالی ایران از خیسانده ریشه گوشتی کاسنی به عنوان داروی کمکی جهت رفع تب مالاریا مورد استفاده

قرار می‌گیرد .

در پزشکی سنتی برای کاسنی اثرات درمانی متعددی قائل بودند و آن را بعنوان مقوی معده در نارساییها و قولنج های

کبدی ، تبهای نوبه ، تصفیه کننده خون ، مدر ، ضد درد و معرق توصیه می نمودند.

آثار فارماکولوژیکی :

عصاره الکلی تهیه شده از گیاه دارای اثر ضد التهاب در رات آزمایشگاهی می باشد.

عصاره‌ مائی گیاه اثر مهاری بر ماست سل‌های دخالت کننده در واکنش‌های آلرژیک و با دوز بالا اثر مهاری بر شوک

آنافیلاکتیک (القا شده در موش) دارد و سبب مهار آزادسازی هیستامین از ماست سل‌های فعال نیز می‌گردد .

عصاره الکلی ریشه کاسنی دارای اثر برجسته ای در کاهش دادن میزان و دامنه ضربان قلب جداشده از وزغ بوده و اثر

دارویی کینیدین را بر روی قلب تقویت می کند . ترکیب جداشده از عصاره ریشه بوداده با ساختار احتمالی سزکویی

ترپنی نیز دارای خواص ضد باکتری می باشد.

هندوانه ابوجهل Citrullus colocynthis (L.) Schrad

نامهای گیاه :

لاتین :

Citrullus colocynthis (L.)

فارسی : حنظل، هنچل، فنک، شری، خربزه روباه ، خیار تلخ

عربی : حنظل - حدج - مراره الحصاری

انگلیسی :

Colocynth - colocynth gourd - bitter cucumber - bitter apple

آلمانی :

فرانسه :

مشخصات گیاهی :

هندوانه ابوجهل گیاهی علفی، چند ساله و دارای ساقه های خوابیده یا پیچکدار و بالا رونده و پوشیده از تار است.

برگهای آن متناوب، منقسم به لوبهای متعدد دندانه دار، پوشیده از تار و دارای ظاهری به رنگ مایل به سفید در سطح

تحتانی پهنک آن است و از کناره آنها پیچک هایی خارج می شود که موجب اتصال گیاه به تکیه گاه می شود.

گلهای آن نر و ماده جداگانه روی یک پایه و به رنگ زرد نارنجی است. میوه کروی بر رنگ زرد به بزرگی یک پرتغال با پوست

نازک ولی سخت با مغز سفید و دانه های سفید و بیضی شکل است.

اندام دارویی :

میوه گیاه

دامنه انتشار :

این گیاه در لرستان، خوزستان، فارس، کرمان، بندرعباس، بلوچستان، خراسان، تهران و یزد ( در نواحی اطراف بافق ،

بهاباد ، مهریز و عقدا ) می روید

مواد متشکله :

محتوای روغنی دانه ها حدود 17 تا 19 درصد (وزنی/وزنی) می باشد که شامل 73-67 درصد لینولئیک اسید (امگا 6)،

10 تا 16 درصد اولئیک اسید ، 8-5 درصد استئاریک اسید و 12-9 درصد پالمیتیک اسید است. برآورد شده که محصول

دهی روغن در حدود 400 لیتر در هکتار می باشد. گوشت میوه (Pulp) دارای گلیکوزید ها، آلکالوئیدها و ساپونین

است. از مواد متشکله آن می توان به Colocynthetin و Colocynthin (یک گلیکوزید و عامل اصلی تلخی و اثر مسهلی

آن)، یک گلیکوزید فیتوسترول (Citrullo) و دیگر گلیکوزیدها (Elaterinٍ، Elatericin B و Dihydro-Elatericin B)، یک روغن

ثابت، یک ماده رزینی محلول در اتر- کلروفرم، صمغ، اسید پکتیک یا پکتین، آلبومینوئیدها، فسفات کلسیم و منیزیم،

لیگنین و آب اشاره نمود. ریشه ها حاوی a-Elaterin، Hentriacontane و ساپونین هاست. در هر صد گرم از دانه ها

حدود 556 کیلو کالری انرژی، 7/6 گرم آب، 6/23 گرم پروتئین، 2/47 گرم چربی، 5/19 گرم کربوهیدرات، 5/1 گرم فیبر، 46

میلی گرم کلسیم و 580 میلی گرم فسفر یافت می شود. همچنین دانه ها دارای فیتواسترولین (Ipurand)، 2

فیتوسترول، یک ساپونین، 2 هیدروکربن، یک آلکالوئید، یک پلی ساکارید یا گلیکوزید و تانن است. Colocynthin ماده ای

گلیکوزیدی، محلول در آب و نامحلول در بنزول، کربن دی سولفید و اتر است. اسید های رقیق آن را به دکستروز و ماده بی

مزه Colocynthein می شکنند. از تر کیبات جدیدی که از گیاه استخراج شده می توان به گلیکوزید های فلاون

و گلیکوزیدهای کوکوربیتاسین اشاره کرد

خواص درمانی :

ميوه اين گياه داراي خاصيت مسهل قوي است. در موارد ضعف اعمال روده، فلج ناحيه امعاء و احشاء ، آب آوردن انساج ،

بيماريهاي کبدي و گاهی نیز به عنوان قاعده آور و کاهنده قند خون به کار مي رود.

در طب سنتی در درمان ادم مقاوم، آمنوره و عدم تعادل مغزی به کار برده شده است.در پزشکی گذشته جزء ترکیبی

معجونی به نام Confectio hamech یا Diacatholicon و اغلب دیگر قرصهای مسهل بوده و در مواردی که نیاز به پاکسازی

بدن بوده، مورد استفاده قرار می گرفته است. در بند آوردن قاعدگی زنان در حالات شدید مؤثر بوده و در ابتدای حاملگی

برای القای سقط هم مورد استفاده قرار می گرفته است که مصرف آن بدین منظور هم در کتب قدیمی ثبت شده است.

در درمان یرقان، کرامپ های روده ای، دردهای عصبی نیز کاربردهایی داشته است. پودر (گوشت میوه) آن به صورت

موضعی همراه آلوئه و دیگر گیاهان در پماد ها، پلاستر ها و غیره با موفقیت در برابر کرم های انگلی و گاهی به صورت

انما برای هدفی مشابه به کار گرفته شده است. در قولنج ایلئوس، انمای آن هنگامی که دیگر داروها اثر بخش نبوده اند،

و میوه ریز شده آن برای رفع باردار شدن زبان هم به کار می رفته است. در مراکش از میوه یرای محافظت از بید خوردگی

پشم استفاده می شود.از ریشه آن برای بهبودی یرقان، آسیت، بیماری های ادراری و روماتیسم استفاده می شود.دانه

آن که طعمی شبیه فندق دارد و غنی از چربی و پروتئین است به عنوان یک دانه روغنی مصرف می شود. دانه آن برای

افزایش رشد مو، تسکین نیش مار و دردهای عصبی کاربرد داشته است.

آثار فارماکولوژیکی :

مقالات جدید ارائه شده درباره اثرات آن بدین قرارند:

1- اثر کاهنده چربی خون: با تجویز عصاره دانه یا گوشت (Pulp) میوه بر روی خرگوش.

۲- افزایش رشد مو در اثر تجویز عصاره های اتر و متانولی در موش های آزمایشگاهی.

اثر داروی مزبور مشابه اثر محلول استاندارد ماینوکسیدیل بوده است.

3- اثر کاهنده قند و چربی خون با استفاده از عصاره مائی پوسته بیرونی میوه در Rat که با آزمایشات انجام شده

گلیکوزید ها و ساپونین های عصاره دارای بیشترین اثر بوده اند. همچنین اثر کاهندگی قند خون آن اثر مستقیم (بدون

نیاز به اثر بر روی سلول های بتای جزایر لانگرهانس) شناخته شد.

4- مهار رشد سلول های سرطانی سینه: با عصاره بدست آمده از برگهای گیاه.

مکانیسم عمل ضد سرطانی در نتیجه تخریب ساختار رشته های اکتین در سلول و تحریک مرگ برنامه ریزی شده

سلولی و در اثر گلیکوزیدهایی به نام Cucurbitacin B/E شناخته شد

دارچین Cinnamomum zelanicum

نامهای گیاه :

لاتین :

Cinnamomum zelanicum ، Laurus cinnamon ،

فارسی : دارچین

عربی : دارصینی

انگلیسی :

Common cinnamon tree ceylan cinnamon ، True cinnamon

آلمانی :

Zimtbaum

فرانسه :

Cannellier deceylan ، Cinnamone

مشخصات گیاهی :

درختی است به ارتفاع 12 - 8 متر ، همیشه سبز ، دارای تاج پوششی متراکم و گسترده . تنه کوتاه ، سبز و راست با

یک سیستم ریشه ای حجیم . برگها همیشه سبز متناوب یا تقریباً متقابل ، دمبرگدار ، براق و سبز روشن ، بدون کرک با

بافتی بشدت چرمی ، تخم مرغی یا تخم مرغی - سرنیزه ای . گل آذین خوشه محور ، گلها کوچک ، کرمی رنگ و میوه

کشیده و زیتونی شکل ، خشک و نوکدار به رنگ آبی تیره .

اندام دارویی :

پوست درخت

دامنه انتشار :

دارچین احتمالاً بومی سریلانکا بوده و در سریلانکا ، سیچلز ، جنوب شرقی هند ، اندونزی ، جزایر هند غربی و آمریکای

جنوبی کشت می شود. این گیاه در ایران رویش ندارد.

مواد متشکله :

پوست دارچین دارای 2.5 - 0.5 درصد اسانس بوده که جزء اصلی آن را سینام آلدئید ، اوژنل و ترانس -اسید سینامیک

تشکیل می دهد. علاوه بر آن شامل ترکیبات ترپنی مثل لیمونن ، تانن ها ، موسیلاژ ، مقادیر ناچیزی کومارین و اگزالات

کلسیم ، نشاسته و رزین می باشد.

خواص درمانی :

از دارچین بعنوان ادویه و طعم دهنده در فرآورده های دارویی و غذایی استفاده می گردد. ضد نفخ ، اشتها آور ، ضد

اسهال و تهوع ، محرک گردش خون ف ادرار آور ، رفع مشکلات هاضمه و محرک انقباض رحم می باشد . در طب سنتی

بعنوان نیرودهنده ، قابض ، بادشکن ، قاعده آور و معرق توصیه شده است .

آثار فارماکولوژیکی :

آثار ضد میکروب ، ضد انگل ، بادشکن و ضد اسپاسم که در مورد دارچین مشهور است احتمالاً بواسطه اسانس آن است

، اسانس آن دارای آثار ضد میکروبی و قارچ کشی است که احتمالاً مربوط به محتوای ارتو-متوکسی سینام آلدئید آن

است.علاوه بر آن اسانس دارای خاصیت ویروس کشی و لارو کشی نیز می باشد.

تانن های اسانس نیز ممکن است غلت اثر ضد اسهالی دارو باشند .

بابونه گاوی Chrysanthemum parthenium

نامهای گیاه :

لاتین :

Chrysanthemum parthenium ، Tanacetum parthenium

فارسی : بابونه گاو چشم ، بابونه گاوی ، بابونه کبیر

عربی :

انگلیسی :

آلمانی :

فرانسه :

مشخصات گیاهی :

گیاهی است علفی چند ساله و متعلق به خانواده کاسنی ، ساقه آن مستقیم به طول 30 تا 80 سانتیمتر ، در مقطع

عرضی چند ضلعی و در طول به حالت شیاردار و به رنگ قرمز - قهوه ای و در بخش های بالایی منشعب می باشد. برگها

دارای کرکهای کوتاه یا بدون کرک ، با دمبرگهای طویل در ابتدا و تقریباً بدون دمبرگ در انتهای گیاه می باشند برگها معمولاً

به رنگ سبز متمایل به زرد با طعمی تلخ و در هنگام له شده بویی معطر دارند.

اندام دارویی :

اندام دارویی این گیاه را گلها و سرشاخه های جوان و تازه آن تشکیل می دهند

دامنه انتشار :

منشاء اصلی آن در آسیای صغیر و بالکان بوده ولی امروزه در مناطق وسیعی از اروپا و آسیا کشت می شود. این گیاه در

نقاط مختلف ایران از جمله گرگان، همدان و اراك می‌روید.

مواد متشکله :

سرشاخه های گلدار این گیاه شامل : سزکویی ترپن لاکتونها که شامل ژراما کرانولیدها ، اودسمانولیدها و گایا نولیدها

که نمونه هایی از این ترکیبات پارتنولیدها ، 3بتا هیدروکسی پارتنولید ، سانتامارین ، کاسموسین ، کانین ، آرتکانین و

اپوکسی آرتمورین می باشند

اسانس ها که بیشتر ساختار مونوترپنی دارند که از آن جمله می توان به کامفر ، ترانس کریزانتمیل استات کامفنن ،

پاراسیمن ، بورنئول ، لینالول ، ژراماکرنD الفاپینن و نارنسن اشاره کرد.

فلاونوئیدها ی گلیکوزیدی مانند اپی ژنین ، لوتئولین

این گیاه حاوی تانن و پایرترین نیز می باشد.

خواص درمانی :

این گیاه برای ناراحتی های هاضمه و همچنین بعنوان آرامبخش ، ضد عفونی کننده ، ضد تشنج ، ضد انگل و برای

ناراحتی های زنانه استفاده می شود

آثار فارماکولوژیکی :

مکانیسم اثر مواد موثره بابونه گاوی را می توا به این صورت بیان کرد :

فعالیتهای ضد التهابی : با مهار تولید و مهار آزادسازی واکنش گرهای التهابی در درمان بیماریهای التهابی مانند آرتریت ،

کولیت ، پسوریازیس و میگرن موثر وهقع می گردد.

تاثیر بر روی پلاکت ها : مهار تجمع پلاکت ها و در نهایت آزاد نشدن سروتونین از پلاکتها و لوکوسیت ها

فعالیت اسپاسمولیتیک : به واسطه کاهش حساسیت عضلات صاف جداره عروق نسبت به نور اپی نفرین ، استیل

کولین ، برادیکینین ، پروستاگلاندین ، هیستامین و سروتونین ، مانع از اسپاسم عروق می شوند.

ممانعت از اتصال سروتونین به گیرنده هایش : بنظر می رسد که پارتنولید آنتاگونیست گیرنده های سروتونین می باشد و

بدین صورت از اتصال سروتونین به گیرنده هایش و در نتیجه از بروز میگرن جلوگیری بعمل می آورد.

لیمو عمانی Citrus aurantifulia

نامهای گیاه :

لاتین :

Citrus aurantifulia ، Limonia aurantifulia ، Citrus medica L. var. acida Brandis

فارسی : لیمو عمانی ، لیموی عمانی ، لیمو ترش شیسه ، تغن

عربی : لیمون

انگلیسی :

Lime ، Mexican Lime

آلمانی :

Limonenzitrone

فرانسه :

Citronnier

مشخصات گیاهی :

گیاهی است به صورت درختچه ای به ارتفاع ۶-۳ متر با تاج مدور و بی قاعده كه كم وبیش گسترده و باز است. شاخه

های جوان آن كوتاه به رنگ سبز روشن و دارای خارهای كوتاه سبز، نیشدار و تیز است و شاخه های مسن تقریباً فاقد

خار است. برگ گیاه ضخیم و چرمی، براق، بیضی یا تخم مرغی است. گل گیاه سفید به ندرت ارغوانی مایل به سفید و

به صورت خوشه ای تنك در طول محور گل آذین است. میوه گیاه كوچك، بیضی- مدور در انتها غالباً برآمده و سرپستانكی،

با پوست نازك، صاف و به رنگ سبز مایل به زرد است.

اندام دارویی :

میوه گیاه

دامنه انتشار :

گیاه لیمو عمانی بومی آسیای جنوبی بوده و در آمریکا و آمریکای لاتین نیز کشت می شود این گیاه در مناطق مختلف

جنوب و جنوب شرقی ایران نظیر بندر عباس ، میناب ، جهرم و شیراز به طور فراوان کاشته می شود.

مواد متشکله :

مواد متشكله اصلی میوه گیاه لیموعمانی را روغن‌های فرار تشكیل می‌دهد. لیموعمانی همچنین حاوی تعدادی از

تركیبات تلخ، فلاونوئیدها، كومارین‌ها، اسیدهای آلی، اسیدسیتریك، املاح و ویتامین ها است. عمده ترین ترکیبات

موجود در روغن فرار گیاه را لیمونن ، آلفا-ترپینئول ، گاما ترپینن ، ترپینولن ، 1و8-سینئول و لینالول تشکیل می دهد.

خواص درمانی :

لیموعمانی و روغن فرار حاصله از آن به عنوان عطر و چاشنی در صنایع مختلف غذایی كاربرد دارد. روغن فرار لیموعمانی

همچنین در صنایع آرایشی- بهداشتی كاربرد وسیع دارد.

در طب گذشته از لیموعمانی به عنوان مقوی معده، ضدنفخ، اشتهاآور، ضدعفونی كننده، مسكن سردرد و رفع علائم

سرفه و سرماخوردگی قائل بوده اند.

آثار فارماکولوژیکی :

همانند سایر گونه های جنس Citrus و بخاطر وجود ترکیبات کومارینی در لیمو عمانی ممکن است آثار فتوتوکسیک در

مورد این گیاه وجود داشته باشد در تستهای بررسی آثار حساسیت زایی ، تحریک زایی و فتوتوکسیک روغن فرار گیاه

مشخص شده است که فاقد آثار مضر مربوطه در پوست انسان بوده و تنها باعث ایجاد تحریکاتی در پوست خرگوش می

شود. روغن فرار گیاه همچنین سبب تسریع ایجاد برخی از تومورها در موشهای تحت درمان با ترکیبات 9و10-دی متیل-1و

2-بنزانتراسن و بنزو آلفا-پیرن شده است.