خانواده شمعداني يک خانواده نسبتاً پر گياه است. تعداد زيادي از آن‌ها بعنوان شمعداني‌هاي بذري تحت، عنوان گياهان يکساله در فضاي آزاد کشت مي‌شوند. حدود صد گونه از شمعداني‌هاي يکساله بذري در کاتالوگ‌هاي بذر موجود است.

شمعداني‌هاي کشور ما از گروه پلارگونيوم‌ها و جنس پلارگونيوم هستند. اين جنس برگ‌هاي سبز پنجه‌اي و گل‌هاي متراکم دارد كه بعنوان گياهان فضاي سبزي و پات پلنت Pot plant معرفي شده‌اند.


شمعداني معمولي common or zonal geranium يا پلارگونيوم هورتوم علاوه بر اينکه در داخل ساختمان قابل نگهداري است بخش عمده مصرف آن در فضاي آزاد مي‌باشد. به دليل تنوع رنگ (صورتي، سفيد و قرمز) در طراحي‌هاي گوناگون در فضاي آزاد استفاده مي‌شود. حتي شمعداني معمولي به عنوان کشت نواري Border plant هم مورد مصرف دارد و گاهي به عنوان كشت متراکم و کپه‌اي استفاده مي‌شود.





شمعداني عطري Scented geranium گياهي است که برگ‌هاي معطر و گل‌هاي صورتي رنگ کوچکي دارد. برگ‌هاي ظريف و کرک دار و سبز آن بخش زينتي گياه است كه به نور مستقيم آفتاب بسيار حساس است و بايد گياه را در سايه آفتاب درختان کاشت تا با سوختگي حاشيه برگ‌ها مواجه نشويم.





پلارگونيوم دامست يكوم pelargonium domesticum يکي از شمعداني‌هاي نسبتاً قديمي است که در ايران کشت و کار شده است. اين گياه کاملاً متفاوت با شمعداني‌هاي ديگر است و يک هاله سياه رنگ در وسط گلبرگ‌هاي صورتي آن ديده مي‌شود، برگ‌هايي درشت‌تر از شمعداني‌هاي ديگر دارد و نسبت به شرايط خشکي و خاک نامساعد مقاوم است. اين گياه به عنوان يك Pot plant استفاده مي‌شود.





شمعداني‌ها جزء گياهان هرمافروديت Hermaphrodite هستند يعني اندام‌هاي جنسي نر و ماده با هم روي يك گياه وجود دارند. توليد بذر در شمعداني‌ها بندرت اتفاق مي‌افتد بدليل اينکه گاهي پرچم‌ها تبديل به گلبرگ مي‌شوند، يا اينکه گرده افشاني بشکل موفقي انجام نمي‌گيرد (پس در پلارگونيوم‌ها بذر نداريم).

تکثير شمعداني‌ها بوسيله قلمه‌هاي نيمه خشبي ساقه در اوايل پاييز انجام مي‌گيرد. روش تکثير آن‌ها بدين صورت است که قلمه نيمه خشبي به طول 10 تا 15 سانتيمتر را از پايين محل جوانه قطع مي‌کنيم و در يک بستر ماسه‌اي کشت مي‌کنيم. تا بهار كه احتياج به ريشه‌زايي گياه نيست قلمه‌ها را مي‌توان در شاسي‌هاي گرم نگهداري كرد. بعد از ريشه زايي و انتقال به گلدان، به محلي پر نور و داراي خاک غني از مواد غذايي و نسبتاً عميق نياز دارد.

در شمعداني گاهي مشکل آبياري و عدم به گل رفتن وجود دارد و اين به نحوه نگهداري آن‌ها مرتبط است. شعمداني‌ها در محيط پر نور به خوبي رشد و گل دهي دارند و در زير سايه درختان کيفيت گل دهي آن‌ها پايين مي‌آيد. براي بهبود اين وضعيت بهتر است از يک خاک غني و تغذيه به کمک عناصري مانند ازت، فسفر، پتاسيم و ميکرو المنت‌ها و آبياري به موقع بهره بگيريم.

==================================================

عبائی

فارسي اصيل : سپرگرده (اشاره به معني لاتين و شكل كلاله آن)

فارسي رايج : سپر گرده

نام انگليسي : cast iron plant

مقاوم‌ترين گياه آپارتماني و قابل سازش با شرايط آپارتمان بطوري كه گياه فولادي نام گرفته است، از خانواده «ليلياسه» و زادگاهش ژاپن است، برگها بلند و كشيده به شكل برگ ذرت، الياف مقاوم و به رنگ سبز تيره است برگها مستقيما از ساقه زير زمين خارج مي‌گردند به طوريكه به نظر مي‌رسد برگها از زير خاك روييده‌اند، واريته ابلق آن با برگهايي به رنگ سبز و كرمي سبز و ركمي در گلفروشي‌ها موجود و مقاومت آن كمتر از برگ سبز است، گلهاي بنفش رنگ و گرد در سطح خاك گلدان ظاهر مي‌گردد كه جنبه تزئيني ندراد.





نيازها :

نور : نيم‌اسيه نيم‌آفتاب را ترجيح مي‌دهد، نور كامل آفتاب باعث ايجاد لكه‌هاي سوخته در برگ مي‌گردد.

دما: بهترين درجه حرارت، حرارت مناسب براي زندگي در اتاق است.

آبياري : در زمستان هفته‌اي يكبار (اگر درجه حرارت پايين 10 درجه باشد هر ده روز يكبار)، در تابستان هفته‌اي دو بار، اجازه دهيد بين دو آبياري سطح خاك گلدان خشك شود.

رطوبت: در زمستان غبار پاشي لازم نيست ولي تابستان جهت تامين رطوبت هفته‌اي يكبار غبار پاشي نمائيد.

تغذيه : در بهار و تابستان هر ماه يكبار با كود مايع يا جامد مخصوص گياهان زينتي گلدان را تغذيه مصنوعي نماييد تغذيه بيش از اندازه شكاف برداشتن برگها مي‌گردد، واريته‌هاي ابلق را تغذيه نكنيد.

خاك مناسب : خاكهاي ليموني براي نژادهاي برگ سبز و كمپوست بدون كود براي واريته‌هاي ابلق توصيه مي‌گردد.

تميز نمودن برگها: با پارچه يا اسفنج مرطوب هفته‌اي يكبار برگها را تميز نماييد، از مواد براق كننده شيميايي استفاده نكنيد.

تكثير : تقسيم ساقه‌هاي زير زميني در مواقع تعويض گلدان در بهار .

تقسيم ريشه :
الف – زماني فرا مي‌رسد كه گلدان تكافوي حجم ريشه را نمي‌نمايد و در حالت تركيدن است، در بهار گياه را از گلدان خارج نموده و به نرمي خاكهاي اطراف ريشه‌ها كنار بزنيد.

ب - وضع ريشه‌ها و چگونگي توليد ساقه‌هاي زيرزميني به شما مي‌گويد كه از گياه مادري چند گلدان تهيه و تكثير نماييد، با كادر تيز گياه را تقسيم و در گلدانهاي كوچكتر جديد كاشت نماييد، براي مدت دو روز آبياري نكنيد.

عواض و درمان

زخمها سفيد پنبه‌اي در سطح زيرين برگها بوجود آمده‌اند: حمله حشره مخصوص باعث اين عارضه است، هر دور هفته يكبار با سم حشره‌كش نفوذي طبق دستور سمپاشي نماييد تا علايم برطرف گردند، با پنبه آغشته به سم هم مي‌توانيد لكه‌ها را خيس نماييد.

برگها رو به زردي مي‌روند و سقوط مي‌كنند: آبياري بيش از اندازه است، اجازه دهيد در فاصله بين دو آبياري سطح خاك خشك شود زهكش را بازديد نماييد.

برگها شكاف بر مي‌دارند: تغذيه زياد است، آن را تا تابستان آينده متوقف كنيد تغذيه را هر ماه فقط يكبار و با نصف ميزان توصيه شده انجام دهيد.

برگها نرم و آبكي سبز تيره هستند: هواي خيلي سرد يا يخ زدگي موجب آن است گياه را به محل گرمتري منتقل نماييد.

در طول رگبرگها نقاط زرد رنگ مشاهده مي‌گردد و لكه‌هاي قهوه‌اي روي ساقه و سطح زيرين برگها ظاهر شده‌اند: حشره آفت عامل اين عارضه است، با سم حشره‌كش نفوذي هر ماه يكبار طبق دستور سمپاشي نماييد. تا علايم برطرف گردند.

لكه‌هاي سوخته و قهوه‌اي روي برگها مشاهده مي‌گردند: گياه را از اشعه مستقيم آفتاب در امان نگهداريد، برگهاي صدمه ديده را از قاعده قطع نماييد.

برگها داراي نقاط ريز قهوه‌اي هستند: ضايعه مربوط به استفاده از مواد براق كننده است، از آنها استفاده نكنيد، پارچه و اسفنج مرطوب به كار ببريد.

برگها رنگ پريده هستند: هوا خشك و خاك گلدان ضعيف است، گلدان را تعويض و گياه را آبياري نماييد.

برگها رنگ خود را از دست داده و در سطح زيرين آنها تارهاي عنكبوتي مشاهده مي‌گردد: عامل آن كنه قرمز ريز است،‌هر 14 روز يكبار با سم كنه‌كش طبق دستور سمپاشي نماييد. غبار پاشي در كاهش آفات موثر است.

===================================================

فارسي رايج : موچسب، پيچك، عشقه

نام انگليسي : grape ivy

بيشترين استفاده از انواع موچسب براي پوشاندن سردرها، آلاچيق‌ها، سايبانها و ديوار ساختمانهاست ولي گلداني نمودن آن و استفاده در آپارتمانها به عنوان گياه زينتي نيز رايج است، گياهي است از خانواده «ويتاسه»، برگها سبز براق و داراي سه برگچه و متناوب، مورد استفاده در سبد آويزان، در گلدان احتياج به قيم دارد و حذف جوانه‌هاي انتهايي جهت جلوگيري از رشد طولي و پر پشت شدن گياه لازمست.





نيازها :

نور : نيم سايه، نيم افتاب را بر ساير نورها ترجيح مي‌دهند، گياه را از معرض تابش مستقيم اشعه آفتاب دور نگهداريد.

دما: حداقل درجه حرارت در زمستان 13 درجه سانتيگراد توصيه مي‌گردد، درجه حرارت طبيعي اتاق در تابستان كافي است.

آبياري : اجازه دهيد سطح خاك گلدان در فاصله بين دو آبياري خشك شود، از آبياري زياده از اندازه بپرهيزيد، دو بار آبياري در هفته در تابستان و هر دو هفته يكبار در زمستان كافي است.

رطوبت: هفته‌اي دو بار غبار پاشي در طول سال لازم بنظر مي‌رسد جهت تامين رطوبت پايدار به زير گلداني داراي سنگ ريزه آب اضافه كنيد، ته گلدان با آب تماس نداشته باشد.

تغذيه: در فصول رشد (بهار و تابستان) هر دو هفته يكبار با كودهاي شيميايي مخصوص گياهان زينتي طبق دستور گياه را تغذيه مصنوعي نماييد.

خاك مناسب : ليموني و كمپوست

تعويض گلدان: هر ساله در بهار زمان تعويض گلدان است، گلدان را با يك اندازه بزرگتر تعويض كيند، در صورت سنگين بودن گلدان و عدم امكان تعويض آن خاكهاي سطحي را با خاك نور و غني تعويض نمائيد.

تميز نمودن برگها: غبار پاشي جهت تامين رطوبت براي تميز شدن برگها كافيست. در صورت تمايل مي‌توانيد هر ماه يكبار از مواد براق كننده شيميايي استفاده كنيد.

تكثير : گرفتن قلمه‌هاي ساقه در بهار يا تابستان .

نكته عمومي : گلدانهاي با كاشت گروهي محل جالبي براي مقايسه شكل و رنگ و اندازه برگهاي گياهايي هستند كه متقابلاً به يكديگر ارزش بخشيده و اثرات عميقي بر انسان مي‌گذارند.

موچسب گياهي وحشي و كم توقع است ولي تغذيه مصنوعي با مواد غذايي كمكي در شاداب بودن گياه تاثير دارد، مواد غذايي را فقط در فصل رشد همراه با آب آبياري به خاك اضافه نماييد.

نصب قيم :

الف: قيم را در چند سانتيمتري ساقه اصلي به ملايمت در خاك گلدان فرو بريد.

ب: در محل تماس بند با ساقه قطعه كوچكي لاستيك يا پارچه ضخيم قرار دهيد.

عوارض و درمان

برگهاي جديد بد شكل و چسبناك هستند و حشرات سبز رنگ روي آنهاست : هر دو هفته يكبار با سم حشره‌كش نفوذي سمپاشي نماييد.

برگها رنگ پريده و سفيد شده‌اند: نور زياد است به محل تاريك‌تري منتقل نماييد.

برگهاي جوان كوچك و رنگ پريده‌اند: ريشه‌ها را بازديد كرده و در صورت متراكم بودن اقدام به تعويض گلدان نماييد، تغذيه مصنوعي عامل موثري در توليد برگهاي سالم است.

نوك برگها قهوه‌اي است: بر اثر تابش مستقيم آفتاب سوختگي ايجاد شده است، گياه را از معرض نور مستقيم به دور نگهداريد.

برگها كمرنگ شده و مي‌ريزند: زهكش را بازديد كنيد، در صورت نياز آن را باز كنيد، آبياري را متوقف تا سطح خاك خشك شود. آبياري‌هاي بعدي را با ميزان كمتري انجام دهيد. هواي خشك عامل ديگر اين نارسايي است غبار پاشي در بهبودي گياه موثر است.

شاخه منحرف و دراز شده و برگها مي‌ريزند : نور كم است، گياه را به روشنايي ببريد، مواظب تابس مستقيم آفتاب باشيد.

زخمهاي پنبه‌اي شكل سفيد رنگ روي برگها و ساقه ظاهر شده‌اند: حشره آفت عامل آن است با سم حشره كش نفوذي هر دو هفته يكبار سمپاشي نماييد.

برگها زرد مي‌شوند و سطح زيرين آنها مملو از تار عنكبوت است: كنه قرمز ريز عامل اين نارسايي است، با سم كنه‌كش هر دو هفته يكبار طبق دستور سمپاشي نماييد.

برگها نازك و خشك شده و مي‌ريزند: هوا گرم و خشك است، گلدان را آبياري كنيد، به محل خنك‌تري انتقال داده و غبار پاشي نماييد.